Thiếu nối kết sẽ ly tán

By Đặng Quân

 

Kim cương và than chì là hai dạng thù hình của cùng một nguyên tố (Carbon) và sự khác biệt về tính chất là kết quả của sự sắp xếp cấu trúc tinh thể của chúng.

 

Sự sắp xếp của các nguyên tử carbon trong kim cương ở dạng tứ diện, mỗi nguyên tử carbon được gắn liền với 4 nguyên tử carbon khác, hình thành liên kết hóa trị mạnh mẽ. Cấu trúc này mang lại độ bền và độ cứng cho kim cương. Để mài hoặc phá vỡ kim cương đòi hỏi một lực cực lớn, khiến kim cương trở thành một trong những vật liệu cứng nhất trong tự nhiên.

 

Than chì lại trái ngược hẳn. Các nguyên tử carbon xếp thành các lớp 2D, mỗi nguyên tử carbon sẽ liên kết với ba nguyên tử carbon khác để hình thành nên hình sáu cạnh trong một chuỗi dài vô hạn. Dù liên kết nguyên tử trong mỗi lớp là các liên kết cộng hóa trị và khá mạnh (tương đương kim cương) nhưng liên kết giữa các lớp với nhau lại rất yếu (do lực Van der Waals).

 

Kết quả của sự sắp xếp này là các lớp trượt lên nhau và có thể tách khỏi nhau dễ dàng. Những liên kết yếu giữa nhiều lớp nguyên tử carbon làm cho than chì được sử dụng phổ biến trong bút chì và có thể bẻ vỡ hoặc cắt gọt dễ dàng.

 

Cũng tựa như thế, Nhân quyền phổ quát khắp thế giới. Nhưng có nơi nhân quyền được tỏa sáng, được tôn trọng mang lại sự tự do, dân chủ và người dân sống với chỉ số hạnh phúc cao. Cũng có nơi, nhân quyền bị đè bẹp, và người dân oằn mình sống dưới bàn tay cai trị của những thể chế độc tài, độc đoán. Nhà cầm quyền các nước ấy luôn tỏ rõ thứ uy quyền, sức mạnh chính trị tuyệt đối. Nhân quyền người dân chỉ là một công cụ chính trị, người dân bị bắt “phong trần phải phong trần, cho thanh cao mới được phần thanh cao”.

 

Cũng là nhân quyền cả, nhưng một bên là kim cương và bên kia là than chì thế đó. Tự do, dân chủ là phát triển; là thịnh vượng; là các giá trị con người được đề cao hết mức có thể, và dân là chủ thật sự của quốc gia.Độc tài, độc đảng là mất tự do, là kém phát triển, là giá trị con người bị chà đạp. Con người các quốc gia độc tài ấy thật mong mạnh, dễ tổn thương và không có tiếng nói dân chủ nào.

 

Tất cả là do sự kết nối. Kim cương và than chì tuy đều là cacbon, nhưng giá trị của chúng khác hẳn nhau là do kết nối khác nhau. Các quốc gia dân chủ luôn tạo được sự kết nối vững vàng, triệt tiêu mọi thứ áp đặt, chấm dứt mọi thứ độc đoán. Kết quả họ được nhân quyền bao bọc ngay từ tấm bé.

 

Đang khi ở các nước độc tài, người dân phải chạy đôn chạy đáo, đỏ con mắt cũng không thể tìm ra mẩu nhân quyền cỏn con nào. Hậu quả là các nhà cầm quyền muốn gọt giũa, muốn bẻ vụn nhân quyền thế nào mặc ý.

 

Một người da đen bị cảnh sát đè ngộp thở ở Hoa Kỳ khiến cho biết bao cuộc tuần hành đòi hỏi nhân quyền ra sao. Trong khi ở Việt Nam, một cụ già què chân ở thôn Hoành giữa đêm bị công an vào tận phòng ngủ bắn chết tức tưởi lại không thể có những cuộc tuần hành lên án tội ác đó. Những ai lên tiếng sẽ bị tống giam, chịu án tử hình, chung thân, mười mấy năm tù giam… Tất cả nói lên nhân quyền đã vắng bóng nơi các quốc gia độc tài ấy. Lòng dân đã ly tán vì nỗi sợ hãi bị bắt giam, chịu tra tấn hoặc sợ bị giết chết. Không thể có chuyện nắm tay nhau đi tuần hành bất bạo động, vì sẽ có một vài tay an ninh được cài vào ném mấy cục đá, nhảy vào đánh đấm kích động bạo lực là công an đủ điều kiện trấn áp và xóa sổ cuộc tuần hành đó.

 

Thế là nhân quyền không còn phổ quát và bẩm sinh nữa, mà chỉ còn là thứ nhân quyền được ban phát, phải năn nỉ xin cho, phải cúi đầu vâng phục mới mong dễ thở trong một không gian hẹp cho phép. Nỗi đau này sẽ tiếp tục còn mãi nếu sự nối kết giữa các nhân tố trong xã hội bị đàn áp ấy không còn. Thiểu số cố kết vì lợi ích kinh tế vẫn tiếp tục đè đầu cưỡi cổ đa số rời rạc, ly tán và nhân quyền cứ thế chỉ là như thứ than chì đen đủi, vô giá trị mà thôi.

Please follow and like us:
error20
fb-share-icon0
Tweet 20
fb-share-icon20
Related articles
We work towards ensuring a life free from inequality and discrimination for every human.
[wpforms id="6"]
English