Sự tử tế, một giá trị sống không thể thiếu trong đời

By Trần An-Bee

Chắc có lần bạn đã nghe hoặc tự mình đã đặt ra những chất vấn như thế này:
– Sao quân đội Miến Điện có thể tàn nhẫn đối với người dân của mình đến vậy?
– Tại sao người ta lại có thể vô tâm tiêm hoá chất vào thịt gà, tôm, cá vậy chứ?
– Các em học sinh sao có thể đánh bạn mình một cách đầy nhẫn tâm thế?
– Sao lại có thể chặt đốn hàng loạt các cây xanh là lá phổi của thành phố mà không nghĩ đến ngày mai?
– …
Suy nghĩ về các vấn nạn trên, có thể thấy rằng cái rõ ràng nhất thể hiện trong tất cả là sự tàn nhẫn và vô tâm. Dường như cả đến những cảm xúc tốt lành nhỏ nhoi cũng không có chỗ dung thân trong suy nghĩ và hành vi ứng xử đó. Vậy thì lòng tốt cần thiết để con người đối xử với nhau và đối xử với vạn vật đang nương tựa chốn nào? Sự tử tế có còn tồn tại không trong các tương quan xã hội? Làm thế nào để duy trì, nhân rộng và khuyến khích sự tử tế trong xã hội?
Hàng loạt câu hỏi liên quan đến vấn đề này chắc chắn đang chờ mỗi người chúng ta trả lời. Rất nhiều người trong chúng ta có thể đã trải qua những tổn thương thể xác hoặc tinh thần vì sự vô tình, thiếu cảm thông hay không được tôn trọng cách này cách khác. Hay cũng có thể chúng ta đã chứng kiến sự vô cảm của người khác đối với ai đó hoặc đối với các loài sinh vật khác. Đó là những trải nghiệm khó khăn có thể đẩy ta đến việc cũng muốn “ăn miếng trả miếng” chứ không muốn thực hành lòng tốt. Thế nhưng, nếu thực sự cố gắng, nếu thựcsự nghĩ đến quyền con người, rằng không ai đáng được đối xử cách xấu xa, tàn nhẫn; ai cũng có quyền được tôn trọng, đồng thời nghĩ rằng quyền lợi luôn gắn liền với trách nhiệm cần phải thể hiện sự tử tế đối với mọi người trong xã hội; thì hai tiếng nhân quyền và sự tử tế là luôn có mối liên hệ chặt chẽ với nhau. Đó là quyền lợi và nghĩa vụ của mỗi người và của mọi người.
Sự tử tế (kindness) được xem là một phẩm chất quan trọng của con người. Phẩm chất đó bao gồm sự tốt bụng, sự quan tâm, tính thân thiện và cả sự chân thành. Đồng thời, có rất nhiều nghiên cứu cho thấy rằng, có vẻ như khi nói về sự tử tế, thì nét thân ái, nhẹ nhàng và quan tâm đôi khi bị lầm tưởng rằng đó là sự yếu đuối, nhu nhược. Nhưng thực ra, để có thể sống là người tử tể, thể hiện lòng tốt, sự cảm thông và quan tâm chia sẻ, lại đòi buộc con người ta phải vô cùng mạnh mẽ và can đảm. Đó là một phẩm chất cần được trui rèn thường xuyên.
Để giúp giáo dục sự tử tế và nhân rộng nó trong đời sống hàng ngày, có nhiều nước trên thế giới đã đưa vào chương trình giáo dục những giá trị sống rất cụ thể, ví dụ như: sự quan tâm, lòng trung thực và sự tử tế. Thay vì dạy về môn đạo đức hay các giá trị đạo đức như một bộ môn rời rạc với những lý thuyết nhàm chán, họ đặt mục tiêu giáo dục và xây dựng bài giảng của các bộ môn và các hoạt động trong trường hướng đến việc xây dựng một môi trường giáo dục có văn hoá là sự tử tế. Điều này được thực hiện với sự tin tưởng rằng, khi chọn lựa sự tử tế như mục tiêu giáo dục các nếp đối nhân xử thế, giá trị sống đó sẽ không chỉ giúp cho cá nhân một hay vài người trong một thời điểm nào đó, nhưng là một giá trị tồn tại trong suốt đời người và trong mọi môi trường, mọi thời điểm sống của con người.
Có những hoạt động học tập được thực hiện trong cộng đồng trường và nhân rộng đến với gia đình, cộng đồng xã hội nói chung. Tại trường, học sinh thường xuyên được tạo cơ hội để:
– Thảo luận về những điều tốt đẹp, hành vi ứng xử thân ái, bao dung
– Thường xuyên nêu gương và kể về những hình ảnh đẹp xảy ra trong trường, gia đình, khu phố…
– Khuyến khích chọn lựa những ngôn từ đẹp đẽ thể hiện sự quan tâm và lòng cảm thông. Ví dụ như: bạn có ổn không? Ồ, hãy cẩn thận kẻo ngã; Ông bà có cần tôi giúp gì không? Hay… mình thật sự hiểu bạn đã buồn thế nào về điều đó… Thực tế cho thấy, nếu ngôn ngữ ứng xử được xây dựng dựa trên sự tử tế, những hành động đi kèm cũng rất đa dạng và phong phú, tự nhiên. Hơn thế nữa, nếu trong nhà trường và ngoài xã hội, mọi người được đối xử tử tế đồng thời cũng được học cách đối xử tử tế với người khác, ai cũng có thể sẽ đem theo những giá trị đó trong mình và thể hiện nó trong cuộc sống hàng ngày. Sự tử tế này có thể là thể hiện sự tôn trọng, quan tâm, quảng đại, rộng lượng với người khác trong môi trường học đường, hay trong các giao tiếp gia đình và xã hội. Nhiều ví dụ thực tế cũng cho thấy, nếu ai đó hành động với lòng tốt thì hành động tốt đó cũng có thể tạo nên những hiệu ứng lan toả tốt đẹp khác trong cộng đồng. Ví dụ hình ảnh một em bé dắt tay một cụ già qua đường cũng có thể tạo nên một tác động thúc đẩy người khác làm những điều tốt tương tự.
Ngoài ra, để giúp sự tử tế được bám rễ sâu và nhân rộng, việc xây dựng kiến thức về sự tử tế là điều không thể thiếu. Tại trường, trong buổi sinh hoạt chủ nhiệm chẳng hạn, buổi thảo luận của lớp về những ví dụ cụ thể được nêu lên. Có thể để cho các em kể về những việc các em đã làm, đã thấy hay kể về sự quan tâm của người khác dành cho các em. Cuộc thảo luận có thể được khởi đi bằng những câu hỏi như: Thế nào là tử tế? Sự tử tế thì thường được thể hiện như thế nào? Dáng vẻ, ngôn ngữ, cảm xúc v.v của sự tử tế thì được thấy, được cảm nhận, được nghe ra làm sao? Cảm xúc nào khi ta là người được nhận sự quan tâm của ai đó? Và nếu ta là người thể hiện lòng tốt với một ai thì ta cảm thấy như thế nào? Đồng thời, cho các em đưa lên những sáng kiến thực hiện “dự án về sự tử tế”, hay viết bài theo chủ đề: “Tôi muốn …và tôi sẽ” v.vv…
Trong văn hoá Việt Nam, chúng ta thường rất ít thể hiện những ghi nhận của mình trước những hành động đẹp của người khác. Nhiều khi chúng ta cũng lầm lẫn giữa việc vinh danh người khác là tạo nên cái cớ cho họ trở nên kiêu ngạo. Chúng ta cũng thường lầm lẫn giữa tội lỗi và tội nhân. Thực ra, ta cần kết án tội lỗi nhưng phải công bằng và nhân ái với tội nhân. Ghi nhận những điều tốt của người khác cũng chính là ghi nhận chính những điều tốt đẹp nơi mình. Việc được ghi nhận một cách thật lòng, ngay cả những điều ta làm trong thầm kín và không mong được đáp trả, vẫn luôn đem lại những cảm xúc tích cực cho cả bản thân người khen tặng và người được nhận lời khen tặng.
Sự tử tế là một phẩm chất có khả năng định hướng cho những hành vi ứng xử tốt lành. Muốn một đứa trẻ có những hành vi đối nhân xử thế với những giá trị cao đẹp, thì trước hết đứa trẻ đó phải được thấy sự trân quý của mọi người đối với những điều tốt đẹp. Một dân tộc có can trường và nhân ái hay không cũng phụ thuộc vào những bài học về sự tử tế này. Việc khuyến khích nhau cùng thể hiện lòng tốt của mình đối với mọi sinh vật, mọi thụ tạo, trong mọi hoàn cảnh, là đưa sự tử tế vào cuộc sống. Sự tử tế định hình giá trị của chúng ta và đó chính là những phẩm chất mà chúng ta sẽ đem theo suốt đời mình.
Nhìn những gì đang xảy ra tại một số nơi trên thế giới như Hongkong, Miến Điện, Thái Lan và ở Việt Nam. Chúng ta học được bài học gì từ phía cường quyền và quân đội? Chúng ta cũng học được gì từ phía những người dân đang can trường đứng lên bảo vệ cho lẽ phải và bảo vệ nhau? Sự tử tế đang hiện hữu ở phía nào giữa người dân và quân đội? Thế hệ tương lai có thể phải tiếp tục chứng kiến sự tàn nhẫn, vô tâm, yếu hèn hay sẽ can đảm đứng bên nhau để nói những tiếng nói tôn trọng và nhân bản, điều đó phụ thuộc vào việc chúng ta sẽ sống và quảng bá sự tử tế của mình như thế nào hôm nay.
Đấu tranh cho nhân quyền là đấu tranh để sự tử tế được nhân rộng và yêu chuộng hơn nơi ta và nơi mọi người.

Share and Enjoy !

0Shares
0 0
Related articles
statistic, analytic, diagram

Analysis

Reports

THAILAND 2020 HUMAN RIGHTS REPORT

By US Department of State (click here for pdf file)   EXECUTIVE SUMMARY ANNOUNCEMENT: The Department of State will release an addendum to this report in mid 2021 that expands the subsection on Women in Section 6 to include a

Read More »

TIBET 2020 HUMAN RIGHTS REPORT

By US Department of State (click here for pdf file)   EXECUTIVE SUMMARY ANNOUNCEMENT: The Department of State will release an addendum to this report in mid 2021 that expands the subsection on Women in Section 6 to include a

Read More »
We work towards ensuring a life free from inequality and discrimination for every human.
[wpforms id="6"]
English