Kỷ niệm 95 năm, ngày mất của chí sĩ Phan Chu Trinh

By Đặng Quân

 

Cụ Phan Chu Trinh mất ngày 24/03/1926, hôm nay, 24/03/2021, đúng 95 năm kỷ niệm ngày cụ rời nhân thế. Lúc sinh thời, cụ Phan Chu Trinh đã có nhiều nhận định chính xác về sự tổn thương nguyên khí trầm trọng của nước nhà dẫn đến việc mất nước vào tay Pháp. Khởi đi từ những học thuyết xưa cũ đã trói buộc giới tinh hoa quốc gia, sĩ phu nho học, vào những tư tưởng quá lỗi thời, nên không theo kịp thời đại và không thể cứu vãn do mãi u mê trong thế giới thánh hiền ấy.

 

Một trong những câu nói để đời của cụ, mà đến ngày nay vẫn còn nguyên giá trị: “Nước ta bị diệt vong vì rất nhiều điều tồi tệ. Nhưng tựu chung lại có bốn tội lớn nhất:

Một là ngoại giao hẹp hòi

Hai là nội trị hủ bại

Ba là dân trí bế tắc

Bốn là vua thì hèn và dốt, còn quan quân trên dưới đều tự tư, tự lợi”

 

Quả là những nhận định sáng suốt, có tầm nhìn bao quát và cho thấy một chí sĩ hết lòng với tiền đồ dân tộc. Đang khi có biết bao xu hướng muốn duy tân, theo Tây, theo Nhật… thì Phan Châu Trinh lại lựa chọn một con đường tự chủ, một phương cách tự lực, tự cường mới, chưa hề có trong lịch sử dân tộc. Đó là làm cuộc cách mạng theo xu thế dân chủ tư sản: khai dân trí, chấn dân khí và hậu dân sinh.

 

Khai dân trí: Bỏ lối học tầm chương trích cú, mở trường dạy quốc ngữ, kiến thức khoa học thực dụng, bài trừ hủ tục xa hoa.

 

Chấn dân khí: Thức tỉnh tinh thần yêu nước, tự lực tự cường, nhân dân, ý thức được quyền lợi và trách nhiệm của mình, có như thế mới thoát được vấn nạn chuyên chế.

 

Hậu dân sinh: Phát triển kinh tế, hợp tác để kinh doanh, bảo quản, sản xuất và tiêu thụ hàng nội hóa… Phan Châu Trinh muốn kêu gọi toàn dân chấn hưng công thương nghiệp, nhằm giúp cho thương gia người Việt giành ưu thế trên chính mảnh đất quê hương mình. Đồng thời thiết lập các đoàn buôn, hội bán để bảo vệ, hỗ tương và tranh đấu.  

 

Tất cả đã vấp phải một vấn nạn mà mãi đến nay vẫn còn nguyên tính thời sự. Đó chính là sự thay đổi nhận thức. Dòng lịch sử đã cho thấy những người vào thời đại đó, hiểu rõ sự bấp bênh, yếu kém của quốc gia sẽ đưa đến diệt vong, nếu không chịu thay đổi.

 

Thế nhưng bao nhiêu tâm huyết của các chí sĩ, những nhà tranh đấu vì lòng yêu nước đều gặp phải những chống đối của các nhà nho học thủ cựu, không chịu chấp nhận cái mới… không muốn thay đổi những gì đã thành nề nếp, dẫu cho có hy sinh vẫn khư khư bám giữ lấy cái cũ. Và hệ quả ai cũng thấy rõ. Cụ Phan Châu Trinh đã khẳng khái dângThất Điều Thư” gửi vua Khải Định lên án 7 tội của nhà vua đối với dân tộc, ngày 15-7-1922.

 

Thời gian thấm thoát thoi đưa, đã qua 95 năm cụ Phan rời thế gian về với tiên tổ; nhưng vấn nạn gặp phải của thời cụ vẫn còn đó, và trói buộc người dân Việt. Những quốc nạn về dân trí và dân khí vẫn là điều khiến cho nhiều con dân đất Việt này phải lao tâm khổ trí.

 

Tưởng nhớ cụ Phan Châu Trinh, để ghi công nhà cách mạng yêu nước chân chính của Việt Nam thời cận đại. Đồng thời cũng để học tập ý tưởng sáng suốt trong cuộc đời tranh đấu của cụ, để quyết tâm áp dụng những bài học dân chủ, các giải pháp lớn lao cho dân tộc và hiện thực hóa giấc mơ mà cụ Phan Châu Trinh lúc còn sống luôn ước vọng: “Công việc ngày nay, ai có thể dạy ta, thì ta xin làm trò. Ai có thể nuôi ta thì ta xin làm con. Nhờ ơn dạy dỗ nuôi nấng, dìu dắt, ôm ấp lấy nhau, mong cho giống nòi còn sinh tồn ở trên mặt địa cầu này mà thôi”.

Please follow and like us:
error20
fb-share-icon0
Tweet 20
fb-share-icon20
Related articles
We work towards ensuring a life free from inequality and discrimination for every human.
[wpforms id="6"]
English