Gaslighting – Thao túng

By Trần Kiều Ngọc

Trong thời gian qua, Kiều Ngọc nghe rất nhiều về chữ này: Gaslight(ing). Các bạn có biết nó có nghĩa gì không?
Theo MedicalNewsToday thì Gaslighting là một hình thức lạm dụng tâm lý trong đó một người hoặc một nhóm khiến ai đó đặt câu hỏi về sự tỉnh táo, nhận thức về thực tế hoặc ký ức của họ. Những người gặp phải tình trạng “bật ga” thường cảm thấy bối rối, lo lắng và không thể tin tưởng vào bản thân.
https://www.medicalnewstoday.com/articles/gaslighting…
Gaslight có thể diễn ra trong mọi quan hệ, như giữa vợ và chồng, cha/mẹ và con cái, vì các vấn đề liên quan đến sắc tộc, chính trị, định chế v.v…
Nguyên nhân xảy ra là vì có những người muốn kiểm soát, muốn thao túng, người khác. Một kẻ bạo hành/gaslighter có thể cảm thấy rằng họ có quyền kiểm soát người khác, hoặc rằng cảm xúc hay ý kiến của họ là quan trọng nhất. Những kẻ tự khen, tự mê mình quá (narcissist) thường thiếu sự đồng cảm (empathy) nhưng lại muốn người khác ngưỡng mộ mình, chú ý đến mình, vì họ tin rằng họ quan trọng hoặc hay hơn người khác. Họ muốn trốn tránh mọi trách nhiệm và đổ mọi lỗi lầm lên người khác. Tệ hơn nữa, họ làm cho nạn nhân cảm thấy chính nạn nhân mới là người gây ra vấn đề, là người tội lỗi, chứ không phải họ.
Trong quan hệ, những kẻ bạo hành/gaslighter cũng cố tình tuyên truyền đến bạn bè và gia đình của nạn nhân nhằm cô lập họ và khiến những người khác liên kết với kẻ bạo hành. Điều này làm giảm khả năng người khác tin câu chuyện của nạn nhân và ngăn chặn kết nối họ khỏi các nguồn có thể khiến họ bước ra khỏi chỗ đó.
Các đặc tính khác của thành phần gaslighter này là:
• Chuyên môn nói láo và phóng đại
• Lập đi lập lại
• Làm lớn chuyện khi bị thách thức
• Chuyên môn chia rẽ bạn với người khác
• Lấn át và kiểm soát bạn
• Đi nói xấu rằng bạn là khùng điên, bất ổn hoặc thao túng
• Vu khống, chụp mũ, mạ lỵ bạn những điều mà chính họ lại đang làm như thế với bạn
• Đánh phủ đầu người khác; phóng chiếu – suy bụng ta ra bụng người v.v…
Đọc đến đây, các bạn có thấy ai chung quanh mình, người thân hay bạn bè mình, đang là kẻ gây ra các điều này/Gaslighter không?
Bạn có thấy điều gì quen quen trong cách hành xử của nhiều người trên mạng như Facebook không?
Hiện nay thành phần tự mê, muốn đời không quên mình, thì đông lắm. Họ cứ làm ầm ĩ bao nhiêu chuyện để đánh lạc hướng, phân tâm người khác. Trong khi đó, bao nhiêu việc chung quan trọng, như tình trạng nhân quyền tồi tệ của chế độ cộng sản Việt Nam, tùy tiện bắt bớ những người yêu nước, thì lại không tập trung làm. Mà họ lại cứ đi bắt lỗi, mổ xẻ từng chữ từng câu coi như mình thông thái. Cứ nhảy vào vu khống mạ lỵ người khác dù chưa biết nguyên do sự việc ra sao. Tình trạng này cũng không khác bao nhiêu so với nạn đấu tố của thời cải cách ruộng đất của thập niên 1950s tại miền Bắc Việt Nam.
Trong khi đó, họ lại không hiểu một cách khách quan người viết thật sự muốn chia sẻ gì.
Nếu bạn nhìn ra được bạn là nạn nhân của Gaslighting thì, theo các chuyên gia tâm lý, bạn nên làm như sau:
• Viết ra những câu chuyện mà bạn trải nghiệm và cảm nhận.
• Nói chuyện trải nghiệm với một người bạn hoặc nhà trị liệu đáng tin cậy.
• Thực hành sự tin tưởng vào cảm xúc và trực giác của chính bạn.
• V.v…
Nếu bạn nhận ra kẻ Gaslighter là bạn của mình, thì bạn cần xem lại có đáng để bạn tiếp tục mối quan hệ đầy ngược đãi này không. Nó độc hại hơn bạn nghĩ, nhất là về lâu về dài.
Nếu kẻ đó đang lôi kéo bạn để đi gaslighting người khác thì bạn cũng nên tránh thành phần này. Vì biết đâu kẻ ngược đãi này cũng quay sang tấn công bạn không chừng trong tương lai.
Tóm lại, Gaslighting là hành động của kẻ ngược đãi khiến cho người khác đặt câu hỏi về sự tỉnh táo và khả năng nắm bắt thực tế của bạn, và họ làm bằng cách thao túng nhận thức của bạn một cách ác ý.
Đôi khi Kiều Ngọc thắc mắc có bàn tay nào, có âm mưu nào, đang thao túng đằng sau những sự đánh phá có vẻ hệ thống và mang tính Gaslighting đối với những người thật sự quan tâm về dân chủ và nhân quyền! Kẻ Gaslighter này là ai?

Please follow and like us:
error20
fb-share-icon0
Tweet 20
fb-share-icon20
Related articles
We work towards ensuring a life free from inequality and discrimination for every human.
[wpforms id="6"]
English